اندومتریوز زمانی رخ می‌دهد که لایه بافتی که به‌طور طبیعی سطح داخلی رحم (آندومتر) را می‌پوشاند، در بخش‌های دیگری از بدن رشد کند. این بیماری با ناباروری و دشواری در باردار شدن مرتبط است. این بافت معمولاً روی تخمدان‌ها یا لوله‌های فالوپ یافت می‌شود، اما در موارد نادر ممکن است در روده‌ها، کبد، ریه‌ها، دیافراگم یا حتی مغز نیز دیده شود.
تا ۳۵ تا ۵۰٪ از زنان در نتیجه اندومتریوز با چالش‌های باروری مواجه می‌شوند و این بیماری می‌تواند در تا ۷۰٪ از بیماران مبتلا به ناباروری با علت نامشخص که علائم درد لگنی ندارند نیز یافت شود. اندومتریوز از هر ۱۰ زن در ایالات متحده ۱ نفر را درگیر می‌کند و تشخیص زودهنگام آن می‌تواند پیامدهای بلندمدتی برای سلامت زن داشته باشد.
علائم و نشانه‌های اندومتریوز چیست؟
علائم اغلب شامل موارد زیر است:
- آن‌اوولاسیون (عدم تخمک‌گذاری)
- درد هنگام تخمک‌گذاری
- درد هنگام قاعدگی
- درد هنگام اجابت مزاج
- درد هنگام ادرار کردن
- درد هنگام ورزش
- درد هنگام رابطه جنسی
رشد بافت آندومتر روی تخمدان‌ها می‌تواند از تخمک‌گذاری جلوگیری کند، در حالی که رشد این بافت روی لوله‌های فالوپ می‌تواند مانع لقاح تخمک‌ها یا رسیدن آن‌ها به رحم شود. از دیگر علائم اندومتریوز می‌توان به درد هنگام تخمک‌گذاری و همچنین در دوران قاعدگی اشاره کرد و بسته به محل بافت آندومتر در سراسر حفره لگن، درد هنگام اجابت مزاج، ادرار کردن، ورزش و رابطه جنسی نیز ممکن است رخ دهد.
مراحل اندومتریوز چیست؟
اندومتریوز با لاپاراسکوپی تشخیص داده می‌شود؛ روشی که می‌تواند اندازه و مرحله بیماری را نشان دهد و به پزشک شما در ارائه گزینه‌های درمانی کمک کند. این بیماری به چهار مرحله زیر طبقه‌بندی می‌شود:
مرحله ۱– حداقل: چند ضایعه کوچک روی بافت پوشاننده لگن و شکم دیده می‌شود و بافت اسکار بسیار کم یا اصلاً وجود ندارد.
مرحله ۲ – خفیف: ضایعات بیشتری نسبت به مرحله ۱ وجود دارد، ضایعات در عمق بیشتری از بافت قرار دارند و مقداری بافت اسکار دیده می‌شود.
مرحله ۳ – متوسط: کیست‌های کوچک روی یک یا هر دو تخمدان همراه با چسبندگی‌های ضخیم روی پوشش داخلی دیده می‌شود.
مرحله ۴ – شدید: این شدیدترین مرحله است و کیست‌های بزرگ روی یک یا هر دو تخمدان یافت می‌شود.
درمان و جراحی
جراحی برداشت (Excision) ضایعات یا زخم‌های موجود روی پوشش داخلی را هم در سطح و هم زیر سطح برمی‌دارد. یک روش درمانی جایگزین برای موارد فوق می‌تواند جراحی ابلیشن یا سوزاندن (کوتر) باشد.
جراحی ابلیشن یا کوتر فقط بافت سطحی را برمی‌دارد و بافتی را که زیر آن رشد کرده نادیده می‌گیرد. در بیشتر موارد، جراحی ابلیشن/کوتر برای کنترل بلندمدت اندومتریوز مؤثر نخواهد بود، زیرا بافت زیر سطح باقی می‌ماند. همچنین با این روش‌ها ممکن است بافت اسکار اضافی تشکیل شود که باعث التهاب و درد می‌شود.
گزینه‌های درمانی متفاوت خواهد بود و مدیریت علائم معمولاً پیش از تلاش برای بارداری، توصیه‌شده‌ترین مسیر اقدام است. هنگام تلاش برای بارداری، ممکن است جراحی خفیف برای پاک‌سازی بافت آندومتر از اندام‌های تولیدمثل شما توصیه شود.
