حاملگی خارج رحمی به هر بارداری گفته می‌شود که در خارج از رحم لانه گزینی کند، که اغلب در لوله‌ی فالوپ است. انجمن پزشکی باروری آمریکا گزارش می‌دهد که حاملگی‌های خارج رحمی یک تا دو درصد از کل لقاح‌ها را تشکیل می‌دهند.
حاملگی خارج رحمی چیست؟
در یک بارداری سالم، تخمک پس از لقاح با اسپرم در لوله‌ی فالوپ به جنین تبدیل می‌شود. چند روز بعد، جنین از طریق لوله‌ی فالوپ به سمت رحم حرکت می‌کند. هنگامی که جنین قبل از رسیدن به رحم در پوشش لوله‌ی فالوپ لانه گزینی می‌کند، نتیجه یک حاملگی خارج رحمی است.
اغلب، حاملگی‌های خارج رحمی در یکی از لوله‌های فالوپ رخ می‌دهند، اما ممکن است در تخمدان‌ها، دهانه‌ی رحم یا جای دیگری در حفره‌ی لگن نیز اتفاق بیفتد. از آنجایی که رحم تنها مکانی در حفره‌ی لگن است که می‌تواند از رشد جنین حمایت کند، خطر پارگی و خونریزی لوله‌ی فالوپ وجود دارد. حاملگی خارج رحمی در صورت عدم درمان، یک وضعیت خطرناک و گاهی تهدیدکننده‌ی زندگی است.
علل آن چیست؟
اگرچه گاهی اوقات دلیل واضحی برای وقوع حاملگی خارج رحمی وجود ندارد، عوامل زیر ممکن است فرد را بیشتر در معرض خطر قرار دهند:
- افرادی که آسیب قبلی به لوله‌های فالوپ دارند
- سابقه‌ی عفونت‌های لگنی (کلامیدیا، سوزاک و سایر بیماری‌های مقاربتی)
- افرادی که جراحی لگن داشته‌اند
- افرادی که مبتلا به آندومتریوز تشخیص داده شده‌اند
- افرادی که از طریق لقاح آزمایشگاهی (IVF) یا داروهای باروری باردار شده‌اند
چگونه درمان می‌شود؟
حاملگی خارج رحمی اغلب از طریق آزمایش خون برای اندازه‌گیری گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) و/یا پروژسترون یا از طریق معاینه‌ی سونوگرافی تشخیص داده می‌شود.
اگر وضعیت بیمار پایدار باشد و تشخیص زودهنگام صورت گرفته باشد، می‌توان از داروی متوترکسات برای جلوگیری از ادامه‌ی رشد بارداری استفاده کرد. این دارو می‌تواند از طریق تزریق عضلانی یا یک سری تزریق و قرص در طول چند روز تجویز شود. اکثر حاملگی‌های خارج رحمی در صورت تشخیص زودهنگام، می‌توانند با استفاده از متوترکسات درمان شوند.
حاملگی خارج رحمی را می‌توان با جراحی‌هایی مانند لاپاراسکوپی یا لاپاراتومی نیز درمان کرد. لاپاراسکوپی یک روش کم تهاجمی است که در آن دوربین و تلسکوپ از طریق برش‌های کوچک ایجاد شده در قسمت تحتانی شکم وارد می‌شوند تا حاملگی خارج رحمی را پیدا کرده و بردارند. لاپاراتومی یک روش تهاجمی‌تر است که شامل برش شکمی می‌شود و معمولاً در شرایط اورژانسی که حاملگی خارج رحمی باعث خونریزی داخلی شده است، انجام می‌گردد.
آیا بر بارداری‌های آینده تأثیر می‌گذارد؟
خطر ابتلا به حاملگی خارج رحمی دیگر برای کسانی که قبلاً یک بار آن را تجربه کرده‌اند، افزایش می‌یابد. اکثر افراد می‌توانند در آینده باردار شوند، اما آزمایش و درمان باروری می‌تواند احتمال یک بارداری سالم را بهبود بخشد.
